Block và Core Scientific: Bài học 41,9 triệu USD từ con chip 3nm và cuộc chạy đua AI
Hồ Ngọc
Hôm qua tôi đọc báo cáo tài chính của Core Scientific. Họ ghi nhận khoản lỗ 41,9 triệu USD từ việc hủy hợp đồng mua chip đào Bitcoin 3nm của Block. Tôi không ngạc nhiên. Khi Jack Dorsey công bố Proto, tôi đã tự hỏi: ai sẽ mua? Câu trả lời xuất hiện ngay sau đó: Core Scientific, một trong những công ty đào lớn nhất nước Mỹ. Nhưng chưa đầy một năm, họ chấp nhận mất 42 triệu USD để thoát ra. Đây không phải là chuyện đùa.
Bối cảnh cần được làm rõ. Block (Square cũ) là công ty thanh toán của Jack Dorsey, người sáng lập Twitter. Jack có niềm tin mãnh liệt vào Bitcoin. Năm 2021, ông quyết định tự sản xuất chip đào Bitcoin với tên gọi Proto, sử dụng tiến trình 3nm – loại chip tiên tiến nhất thời điểm đó. Mục tiêu: cạnh tranh với Bitmain và MicroBT. Core Scientific, khách hàng đầu tiên và duy nhất, đặt mua số lượng lớn. Nhưng đến đầu năm 2025, Core Scientific đột ngột chấm dứt hợp đồng, trả phí phạt 41,9 triệu USD. Họ chuyển hướng cho thuê trung tâm dữ liệu cho AMD để phục vụ AI. Đó là một cú sốc với giới đào. Nhiều người từng kỳ vọng Block sẽ làm nên chuyện.
Tôi nhìn vào con số. 15 Exahash – đó là công suất dự kiến của đơn hàng. Nhưng không có thông số nào về hiệu suất năng lượng (J/TH). Thiếu nó, mọi lời hứa chỉ là giấy. Core Scientific, với đội ngũ kỹ thuật dày dạn, chắc chắn đã test chip. Họ thấy nó không đủ tốt. Họ tính toán: nếu giữ hợp đồng, lợi nhuận từ đào sẽ thấp hơn so với đầu tư vào AI. Vậy họ chọn trả tiền để thoát. Đó là quyết định kinh doanh hợp lý. Nhưng với Block, đó là thảm họa. Họ mất khách hàng duy nhất, không còn doanh thu từ mảng chip. Chi phí R&D cho 3nm coi như mất trắng.
Tôi có kinh nghiệm với các ICO và audit code. Năm 2017, tôi từng đọc contract của Kyber Network trước khi đầu tư. Tôi thấy lỗi, báo cáo và kiếm bounty. Từ đó tôi rút ra: không bao giờ tin blind. Khi Jack Dorsey nói về Proto, tôi cũng muốn xem code, xem thông số. Nhưng không có. Chỉ có lời hứa. Và lời hứa không đào được Bitcoin. Core Scientific đã kiểm tra và thấy sự thật. Họ chấp nhận mất 42 triệu USD còn hơn ôm phải lô chip vô dụng. Đó là bài học đắt giá cho những ai tin vào thương hiệu mà không kiểm tra thực tế.
Góc nhìn contrarian: Thị trường đang phấn khích về AI. Core Scientific chuyển hướng cho thuê trung tâm dữ liệu cho AMD, ký hợp đồng 15 năm trị giá 140 tỷ USD. Họ không còn là công ty đào thuần túy. Nhiều người bảo đó là chiến thắng. Nhưng tôi thấy một mặt trái: ngành đào Bitcoin đang mất dần chất xám và tài nguyên. Các công ty lớn đều chạy theo AI. Điều này làm giảm tốc độ tăng hash rate, ảnh hưởng đến bảo mật mạng lưới. Nếu đào không còn hấp dẫn, ai sẽ bảo vệ blockchain? Đó là câu hỏi lớn.
Với Block, thất bại này cộng với hàng loạt dự án khác thất bại: Tidal (âm nhạc), TBD (Web5), Bitkey (ví tự quản), Bitchat (chat), và bị phạt hàng trăm triệu vì vi phạm quy định. Jack Dorsey đã đốt quá nhiều tiền vào những giấc mơ crypto. Giờ đây, cổ phiếu Block giảm 68% trong 5 năm. Nhà đầu tư bắt đầu mất niềm tin. Bài học là: ngay cả thiên tài cũng có thể sai. Và sai lầm trong ngành chip đào rất đắt.
Tôi kết luận: đừng bao giờ đầu tư vào thứ bạn không tự kiểm tra. Tôi từng đọc code xong, không bao giờ FOMO. Core Scientific đã kiểm tra và rút lui. Còn bạn, nếu thấy một dự án hứa hẹn chip 3nm mà không có benchmark, hãy hỏi: tại sao khách hàng duy nhất lại bỏ chạy? Đó là tín hiệu rõ ràng nhất.