Từ 'BTC Treasury' đến bài học 2,2 triệu USD: Câu chuyện Jack Mallers và Twenty One
Nguyễn Hải
Khi nhìn vào đợt SPAC của Twenty One năm 2025, tôi không thấy một cơ hội – tôi thấy một vết nứt trong niềm tin cấu trúc. Một CEO hứa hẹn 'tạo ra lợi nhuận từ Bitcoin', cổ phiếu giảm 91% và anh ta ra đi với 2,2 triệu USD tiền mặt. Đây không chỉ là một thất bại kinh doanh; đây là một bài học về quản trị và sự lạm dụng lòng tin. Jack Mallers, người sáng lập ứng dụng thanh toán Strike, đã dẫn dắt Twenty One – một công ty niêm yết qua SPAC với sự hậu thuẫn của Tether và Bitfinex – đi từ hứa hẹn 'trở thành Coinbase tiếp theo' đến sự sụp đổ ê chề. Phân tích của Protos đã vạch trần toàn bộ câu chuyện, và với tư cách là một nhà phân tích vĩ mô từng chứng kiến ICO 2017 và sự sụp đổ của Terra, tôi nhìn thấy trong đó một khuôn mẫu quen thuộc: CEO hút máu cổ đông, cổ phiếu lao dốc, và những lời hứa không thể thực hiện.
Bối cảnh: Twenty One được thành lập thông qua SPAC do Cantor Fitzgerald bảo lãnh, với mục tiêu trở thành một 'BTC Treasury' tạo ra dòng tiền. Mallers tuyên bố sẽ phát triển một 'chỉ số BTC trên mỗi cổ phiếu' và xây dựng một doanh nghiệp sinh lời. Nhưng thực tế: công ty không có doanh thu đáng kể, không có lợi nhuận, và chỉ có một CEO hưởng lương cao cùng một đống cổ phiếu vô giá trị. Theo Protos, năm tài chính 2025, Mallers nhận khoảng 667.000 USD tiền lương và thưởng, cộng thêm 1,6 triệu USD 'tiền bồi thường' khi ra đi vào tháng 6/2026 – tổng cộng 2,2 triệu USD – trong khi cổ phiếu Twenty One giảm từ mức đỉnh 17,83 USD xuống còn dưới 5 USD. Anh ta nói 'từ bỏ quyền chọn', nhưng thực tế những quyền chọn đó không có giá trị vì giá cổ phiếu rơi tự do; và anh ta đã bán 420.000 USD cổ phiếu hạn chế ngay trước khi thị trường lao dốc.
Phân tích cốt lõi: Điểm mấu chốt là cấu trúc động cơ. Mallers được bảo vệ bởi một hợp đồng lao động khéo léo: công ty không định nghĩa 'tiền thôi việc', cho phép anh ta nhận 1,6 triệu USD dù 'tự nguyện ra đi'. Trong khi đó, cổ đông phải gánh chịu toàn bộ rủi ro. Từ góc nhìn vĩ mô, tôi nhìn thấy sự lặp lại của ICO 2017 – khi các CEO hứa hẹn 'cách mạng hóa tài chính' nhưng thực tế chỉ là đầu cơ. Lần này, nó diễn ra trên thị trường chứng khoán Mỹ với sự tham gia của Tether, một tổ chức vốn đã gây tranh cãi. Sự thất bại của Twenty One không chỉ là một công ty; nó làm lung lay niềm tin vào toàn bộ mô hình 'BTC Treasury' và SPAC kết hợp crypto. Như tôi đã viết trong một bài báo năm 2022 sau sự sụp đổ của Terra: 'ICO từng là giấc mơ, giờ là bài học.' Lần này, 'CEO từng là thần tượng, giờ là tấm gương cảnh tỉnh.'
Điều trớ trêu là Mallers từng được ca ngợi như một người tiên phong trong thanh toán Bitcoin. Tôi đã gặp anh ta tại một hội nghị vào năm 2021, và ấn tượng đầu tiên của tôi là một người có tầm nhìn nhưng thiếu khiêm tốn. Bài học từ Twenty One là: ngay cả những người có tầm nhìn cũng có thể bị tha hóa bởi tiền bạc và quyền lực. Tether, với tư cách cổ đông kiểm soát, cũng phải chịu trách nhiệm khi để Mallers tự do hành động. Họ đã bổ nhiệm Raphael Zagury – một người nội bộ – làm CEO mới, hứa hẹn 'tạo ra dòng tiền thực sự' từ các mỏ Bitcoin mà Tether đầu tư. Nhưng liệu điều đó có đủ để cứu vãn?
Góc nhìn phản trực giác: Nhiều người cho rằng đây là tín hiệu cho thấy crypto không thể kết hợp với tài chính truyền thống. Nhưng tôi cho rằng điều ngược lại mới đúng: đây là minh chứng cho thấy thị trường hoạt động hiệu quả. Cổ phiếu giảm 91% là sự trừng phạt xứng đáng cho sự lừa dối. Nó cho thấy cơ chế phát hiện sai phạm của thị trường vẫn hoạt động, và những kẻ 'nói nhiều làm ít' sẽ bị đào thải. Điều này có lợi cho những dự án thực chất như MicroStrategy, nơi Michael Saylor liên tục mua BTC thay vì trả lương cho bản thân. Trong bối cảnh thị trường giảm hiện tại, việc các dự án yếu kém bị loại bỏ là tín hiệu tích cực cho sự trưởng thành của ngành. Tôi từng mất 70.000 USD trong vụ Terra và học được rằng: 'Chỉ có sự sụp đổ mới tạo ra không gian cho những thứ bền vững.'
Kết luận: Câu hỏi cuối cùng – liệu Tether có tiếp tục đổ tiền vào Twenty One để cứu vãn, hay sẽ để nó chết? Và điều này sẽ ảnh hưởng thế nào đến uy tín của USDT? Tôi không dám kết luận, nhưng tôi biết rằng: trong thế giới crypto, lòng tin là thứ quý giá nhất – và một khi đã mất, rất khó lấy lại. Jack Mallers đã lấy 2,2 triệu USD, nhưng anh ta đã đánh mất uy tín của mình. Và điều đó, trong dài hạn, đáng giá hơn nhiều so với số tiền đó. Hãy nhớ: 'Khi CEO nói 'từ bỏ', hãy đọc hợp đồng. Khi họ hứa hẹn, hãy nhìn vào dòng tiền.' Đây là bài học mà tôi mang theo từ năm 2017 đến nay.