Một cuộc khảo sát mới đây tại Mỹ cho thấy 53% cử tri cho rằng tình hình tài chính cá nhân của họ xấu đi, bất chấp các số liệu vĩ mô như GDP tăng trưởng và tỷ lệ thất nghiệp thấp. Trong số cử tri độc lập, con số này lên tới 57%, và ngay cả trong nội bộ đảng Cộng hòa cũng có gần 1/4 người cảm thấy như vậy. Điều này phản ánh một sự 'đứt gãy nhận thức' giữa dữ liệu kinh tế danh nghĩa và cảm nhận thực tế của người dân – một hiện tượng có tác động sâu sắc đến thị trường tài sản số.
Bối cảnh vĩ mô hiện tại cho thấy Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đang duy trì lãi suất cao để kiểm soát lạm phát, nhưng lạm phát vẫn ở mức 3,4% vào tháng 7, giảm so với đỉnh nhưng chưa đủ để xoa dịu người dân. Chi phí sinh hoạt tăng, giá thực phẩm và năng lượng leo thang khiến sức mua của người tiêu dùng suy yếu. Trong bối cảnh đó, Bitcoin và các tài sản rủi ro thường được coi là kênh phòng vệ lạm phát, nhưng thực tế lại phụ thuộc nhiều vào thanh khoản toàn cầu. Khi người dân Mỹ cảm thấy nghèo đi, họ có xu hướng bán tháo các tài sản đầu cơ, bao gồm crypto.
Điểm cốt lõi của phân tích này là sự 'neo giá tuyệt đối': dù tỷ lệ lạm phát giảm, nhưng mức giá tuyệt đối so với năm 2021 đã tăng mạnh. Ví dụ, một miếng bít tết từ 10 USD lên 14 USD khiến người tiêu dùng cảm thấy đau đớn, bất kể tốc độ tăng chậm lại. Điều này tương tự như thị trường crypto: giá Bitcoin có thể tăng từ 20.000 USD lên 70.000 USD, nhưng nếu chi phí giao dịch, phí gas và mức sống thực tế giảm, nhà đầu tư vẫn cảm thấy mất mát. Dữ liệu từ Glassnode cho thấy số lượng địa chỉ hoạt động hàng ngày trên Bitcoin đã giảm 15% trong 30 ngày qua, dù giá vẫn dao động quanh 60.000 USD. Đây là dấu hiệu của 'sự cải thiện số liệu nhưng suy giảm cảm nhận'.
Một góc nhìn phản trực giác: thị trường crypto thường được cho là 'phi chính phủ', nhưng thực tế nó chịu ảnh hưởng nặng nề từ chính sách kinh tế Mỹ. Cuộc khảo sát cho thấy 64% cử tri không hài lòng với cách xử lý lạm phát của chính quyền hiện tại, và 66% cho rằng nền kinh tế đang đi sai hướng. Nếu những con số này chuyển thành áp lực chính trị trước cuộc bầu cử giữa kỳ tháng 11, thì Fed có thể chịu sức ép cắt giảm lãi suất sớm hơn. Điều này có lợi cho Bitcoin trong ngắn hạn, nhưng lại tạo ra rủi ro hệ thống nếu lạm phát tăng trở lại. Như tôi từng viết trong báo cáo nội bộ năm 2022: 'Lạm phát là con dao hai lưỡi đối với crypto – nó vừa thúc đẩy nhu cầu phòng vệ, vừa buộc các ngân hàng trung ương thắt chặt thanh khoản.'
Từ góc nhìn của một nhà nghiên cứu CBDC, tôi nhận thấy cuộc khảo sát này cũng phản ánh một thực tế: sự bất mãn với hệ thống tài chính truyền thống có thể thúc đẩy việc áp dụng các giải pháp phi tập trung. Tuy nhiên, cần thận trọng vì dòng vốn tổ chức vào Bitcoin ETF hiện nay đang làm giảm tính 'phi tập trung' của thị trường. Khi các quỹ lớn nắm giữ phần lớn nguồn cung, biến động giá trở nên phụ thuộc nhiều hơn vào tâm lý vĩ mô hơn là vào sự phát triển của mạng lưới.
Kết luận: Sự 'đứt gãy cảm nhận' trong nền kinh tế Mỹ đang tạo ra một môi trường khó lường cho crypto. Trong ngắn hạn, nếu Fed giảm lãi suất để xoa dịu dư luận, Bitcoin có thể hưởng lợi. Nhưng nếu lạm phát dai dẳng và người dân tiếp tục cảm thấy nghèo đi, thì dòng tiền đầu cơ sẽ rút khỏi thị trường rủi ro. Câu hỏi đặt ra là: liệu Bitcoin có thực sự là 'vàng kỹ thuật số' hay chỉ là một tài sản đầu cơ phụ thuộc vào thanh khoản toàn cầu? Cuộc khảo sát lần này cho thấy câu trả lời vẫn chưa rõ ràng.