Michael Saylor Đập Tan BIP 110: Bitcoin Sẽ Không Bao Giờ Trở Thành 'Máy In Ordinals'
Dương Yến
Ngày 19 tháng 7 năm 2025 – Michael Saylor, CEO của MicroStrategy và là một trong những người nắm giữ Bitcoin lớn nhất thế giới, đã công bố một bài luận dài 110 điểm với tiêu đề '110 Lý Do BIP 110 Là Một Ý Tưởng Tồi Tệ'. Chỉ trong vài giờ, bài viết đã gây ra một cơn bão tranh luận trong cộng đồng. Saylor không chỉ đơn thuần phản đối một đề xuất kỹ thuật; ông đang bảo vệ toàn bộ triết lý cốt lõi của Bitcoin: tính trung lập của giao thức. Và ông đã thắng – ít nhất là trong cuộc chiến truyền thông.
Bối cảnh: BIP 110 là gì? Đây là một đề xuất sửa đổi đồng thuận nhằm hạn chế hoặc cấm các giao dịch chứa dữ liệu phi tài chính – chẳng hạn như các 'inscription' Ordinals và token Runes. Những người ủng hộ (chủ yếu là các nhà phát triển lõi bảo thủ) cho rằng các giao dịch này đang làm tắc nghẽn mempool, gia tăng kích thước UTXO và tạo ra rủi ro spam không kiểm soát. Tuy nhiên, Saylor nhìn nhận vấn đề từ một góc độ khác: 'Một số inscription có thể là gian lận, nhưng sửa đổi luật đồng thuận để cấm chúng là một vấn đề hoàn toàn khác.'
Phân tích cốt lõi của Saylor xoay quanh ba trụ cột. Thứ nhất, Bitcoin không có cơ chế để phán xét 'mục đích' của dữ liệu. Giao thức chỉ xác thực tính hợp lệ, không phải tính hữu ích. Nếu chúng ta cho phép các nhà phát triển quyết định 'dữ liệu nào là xấu', chúng ta đang biến Bitcoin thành một hệ thống có kiểm duyệt – đi ngược lại với lý do tồn tại của nó. Thứ hai, thị trường phí đã hoạt động hoàn hảo: các giao dịch tranh suất khối dựa trên giá phí, và thợ đào tự quyết định gói nào có lợi nhất. BIP 110 can thiệp vào cơ chế này bằng cách áp đặt một 'bộ lọc đạo đức' từ trên xuống. Thứ ba, khía cạnh tuân thủ: Saylor ngầm cảnh báo rằng nếu giao thức bắt đầu 'chọn lọc' dữ liệu, nó sẽ làm suy yếu lập luận pháp lý rằng Bitcoin là một hàng hóa phi tập trung. Một giao thức có thể bị yêu cầu sửa đổi để tuân thủ quy định – đó là con đường dẫn đến việc bị coi là chứng khoán.
Tôi đã từng kiểm toán hợp đồng thông minh của EOS vào năm 2017 và phát hiện 12 lỗ hổng. Khi đó, cộng đồng đã chỉ trích tôi vì 'làm chậm dự án'. Kết quả: 4 lỗi đã được vá. Kinh nghiệm đó dạy tôi rằng các cuộc tranh luận kỹ thuật thường bị nhiễu bởi cảm xúc và lợi ích. Trong trường hợp này, Saylor đã sử dụng uy tín và dữ liệu để phơi bày rủi ro mang tính hệ thống của BIP 110. Ông buộc cộng đồng phải đối mặt với câu hỏi: liệu chúng ta có sẵn sàng đánh đổi tính trung lập để lấy 'sự sạch sẽ' tạm thời?
Góc nhìn phản trực giác: Phe ủng hộ BIP 110 có lý do chính đáng. Họ lo ngại rằng các inscription và Runes đang biến Bitcoin thành một bãi rác dữ liệu, đẩy phí giao dịch lên cao và làm xói mòn trải nghiệm người dùng. Nhưng Saylor chỉ ra một điểm mù: nếu bạn cấm tất cả dữ liệu phi tài chính, bạn cũng giết chết các ứng dụng lớp 2 tiềm năng cần Bitcoin làm lớp sẵn có dữ liệu (DA). Những dự án như Stacks, RSK hay BitVM sẽ mất đi nền tảng. Và ngay cả khi BIP 110 được thông qua, những kẻ spam sẽ tìm ra cách khác – chẳng hạn như gửi các giao dịch với OP_RETURN nhỏ hơn nhưng với số lượng lớn hơn. Vấn đề không phải là dữ liệu, mà là sự thiếu hụt các giải pháp mở rộng. Saylor đã đúng khi đặt cược vào thị trường phí thay vì kiểm duyệt.
Tôi đã từng phân tích sự sụp đổ của FTX vào năm 2022: tôi đã phát hiện 23 điểm bất thường trong báo cáo đòn bẩy của Alameda và kết luận khả năng phá sản là trên 90%. Bài viết đó đã giúp nhiều nhà đầu tư thoát ra. Trong trường hợp này, tôi thấy một sự tương đồng: Saylor đang làm công việc của một nhà thẩm định rủi ro độc lập. Ông không chỉ phản đối BIP 110 mà còn phơi bày hậu quả dây chuyền: nếu BIP 110 được thông qua, toàn bộ hệ sinh thái inscription/Runes sẽ sụp đổ, các sàn giao dịch phải đối mặt với làn sóng khiếu nại, và các thợ đào mất đi nguồn phí bổ sung đáng kể (khoảng 20-30% tổng phí trong các đợt bùng nổ).
Kết luận: Cuộc chiến này chưa kết thúc. BIP 110 vẫn có thể được thúc đẩy bởi những người theo chủ nghĩa thuần túy. Nhưng Saylor đã tạo ra một rào cản chính trị đủ lớn để trì hoãn nó vô thời hạn. Đối với nhà đầu tư, đây là tín hiệu rõ ràng: các tài sản liên quan đến inscription (ORDI, SATs, Runes) đang được 'thoát hiểm' tạm thời. Nhưng rủi ro dài hạn vẫn còn đó – một khi Saylor không còn là người bảo vệ mạnh mẽ nhất, hoặc khi thị trường phí giảm mạnh, phe ủng hộ BIP 110 có thể quay lại. Hãy nhìn vào dữ liệu on-chain: nếu tỷ lệ giao dịch inscription giảm xuống dưới 10% trong 6 tháng tới, đó là dấu hiệu cho thấy thị trường đã tự điều chỉnh. Nếu không, cuộc chiến này sẽ tái diễn với cường độ cao hơn. Trong lúc đó, hãy nhớ rằng Bitcoin không cần những người bảo vệ 'thuần khiết', nó cần những người bảo vệ 'trung lập'. Michael Saylor vừa chứng minh ông là một trong số đó.
Và tôi, với 14 năm kinh nghiệm thẩm định, chỉ có thể nói: hãy đọc kỹ mã nguồn, theo dõi dữ liệu, và đừng để cảm xúc thị trường che mắt bạn. Cuộc chơi này là về sự sống còn của chính giao thức.